Europa Środkowo-Wschodnia

pdfCentral and Eastern Europe Statistics 2009 - publikacja EVCA CEE Task Force

Polska

Rynek private equity/venture capital w Polsce w 2009 roku

STRESZCZENIE

Według szacunków EVCA w 2009 inwestycjeprivate equity/venture capital (PE/VC) w Polsce wyniosły 268 mln EUR, o 58% mniej w stosunku do 633 mln EUR w 2008. Spadkowy trend zanotowano w całej Europie - inwestycje zmniejszyły się tu o 60%. W Europie Środkowo-Wschodniej natomiast inwestycje utrzymały się na niezmienionym w porównaniu do 2007 i 2008 poziomie. Jest to rezultat nadzwyczajnie wysokiego poziomu inwestycji w Czechach, głównie za sprawą kilku dużych inwestycji w spółki z siedzibą w tym kraju.
Wyjścia, podobnie jak inwestycje, zanotowały spadek w 2009. Fundusze wyszły z 9 polskich spółek, sprzedając akcje o wartości początkowej 31 mln EUR. W porównaniu z rokiem ubiegłym, oznacza to spadek liczby wyjść o połowę oraz spadek wartości o 54%. Podobna tendencja utrzymywała się w całym regionie EŚW, gdzie zanotowano spadek wartości wyjść o 48%.
Firmy PE/VC w EŚW pozyskały w 2009 około 378 mln EUR na nowe inwestycje, o 85% mniej niż w roku ubiegłym (2,5 mld EUR). Rezultat ten jest konsekwencją cykliczności rynku oraz znacznego napływu środków w latach 2006-2008.

INWESTYCJE

W 2009 inwestycje PE/VC w Polsce wyniosły 268 mln EUR, o 57% mniej w stosunku do 633 mln EUR w 2008. Spadek ten jest rezultatem m.in. zbyt wysokich oczekiwań przedsiębiorców dotyczących wycen spółek wobec niepewnej sytuacji rynkowej.
Polskie spółki stanowiły jedną piątą ogółu firm sfinansowanych przez fundusze PE/VC w EŚW (26 spółek w Polsce wobec 123 spółek ogółem w regionie).
Średnia wielkość inwestycji w Polsce utrzymała się na stałym poziomie 10 mln EUR. Dominowały inwestycje w późnych fazach rozwoju przedsiębiorstw. Wykupy wyniosły 198 mln EUR (74% wszystkich inwestycji w Polsce), czyli przeszło 2.5 razy mniej niż w 2008 (509 mln EUR lub 80.4% środków zainwestowanych w 2008). Finansowane wzrostu przedsiębiorstw wyniosło 62 mln EUR, czyli 23% zaangażowanych środków.
Inwestycje w przedsiębiorstwa we wczesnych etapach rozwoju znacznie spadły w porównaniu do roku ubiegłego, z 50 mln EUR do 1.7 mln EUR ( czyli odpowiednio z 8 % do 0,6% ogółu inwestycji).



TABELA 1. PODZIAŁ INWESTYCJI POD WZGLĘDEM ETAPU ROZWOJU SPÓŁKI, 2008-2009


  2008 2009
w tyś. EUR Kwota inwestycji % Liczba spółek % Kwota inwestycji % Liczba spółek %
Zasiew 4 003 0,6% 10 14,1% 1 100 0,4% 1 3,8%
Start-up 10 660 1,7% 20 28,2% 0 0,0% 0 0,0%
Venture - póżniejszy etap 35 687 5,6% 17 23,9% 634 0,2% 6 23,1%
Venture ogółem 50 350 8,0% 46 64,8% 1 734 0,6% 7 26,9%
Finansowanie wzrostu 73 515 11,6% 6 8,5% 61 559 23,0% 8 30,8%
Restrukturyzacja 68 0,0% 1 1,4% 6 100 2,3% 1 3,8%
Refinansowanie 0 0,0% 0 0,0% 99 0,0% 1 3,8%
Wykupy 509 277 80,4% 18 25,4% 198 602 74,1% 10 38,5%
Razem 633 210 100% 71 100% 268 094 100% 26 100%

Źródło: EVCA



W 2009 nastąpiła zmiana kierunków inwestowania przez fundusze PE/VC - przeszło połowa środków trafiła do spółek z branży medycznej, farmaceutycznej oraz biotechnologicznej. Fundusze zrealizowały w tych sektorach 146 mln EUR. Jeśli chodzi o liczbę spółek, które otrzymały finansowanie w 2009, to najatrakcyjniejszą branżą dla funduszy okazały się dobra konsumpcyjne - zrealizowano 5 inwestycji w tej branży.



TABELA 2. STRUKTURA BRANŻOWA INWESTYCJI PE/VC, 2007-2009


  2007 2008 2009
w tyś. EUR Kwota inwestycji Liczba spółek Kwota inwestycji Liczba spółek Kwota inwestycji Liczba spółek
Produkcja dla biznesu 104 029 8 81 360 6 33 406 4
Usługi dla biznesu 1 256 1 22 568 3 22 485 2
Chemia i gospodarka materiałowa 199 1 857 1 627 1
Telekomunikacja i media 6 229 16 8 775 20 478 3
IT 24 759 3 20 759 9 3 771 3
Budownictwo 1 863 1 5 144 1 0 0
Dobra konsumpcyjne - produkcja i dystrybucja 56 109 7 142 100 6 13 205 5
Branża konsumpcyjna - inne 365 2 1 869 4 2 391 3
Energetyka i surowce 70 553 2 64 294 3 1 100 1
Usługi finansowe 99 427 7 45 957 4 0 0
Branża medyczna, farmaceutyczna, biotechnologia 60 508 5 52 146 7 146 332 3
Nieruchomości 0 0 0 0 44 300 1
Transport 15 417 2 173 370 3 0 0
Inne 0 0 14 011 4 0 0
Inwestycje ogółem 440 715 55 633 210 71 268 094 26

Źródło: EVCA



WYJŚCIA Z INWESTYCJI

Kwota dezinwestycji podawana jest w badaniu EVCA według wartości początkowej inwestycji i nie jest sumą przychodów uzyskanych ze sprzedaży spółki. Wyjścia, podobnie jak inwestycje, zanotowały spadek w 2009. Fundusze wyszły z 9 polskich spółek, sprzedając akcje o wartości początkowej 31 mln EUR. W porównaniu z rokiem ubiegłym, oznacza to spadek liczby wyjść o połowę oraz spadek wartości o 54%, głównie w rezultacie wstrzymania decyzji o sprzedaży spółki do momentu poprawy warunków rynkowych.

Najpopularniejszą metodą wyjść (54% kwoty dezinwestycji) było wyjście przez giełdę. Na drugim miejscu uplasowała się sprzedaż instytucji finansowej i dotyczyła 32% całości.
Sprzedaż innemu funduszowi VC dotyczyła zaskakująco niewielkiej części i odnotowała znaczący spadek w porównaniu z rokiem 2008 (0% w 2009 wobec 39% w 2008).



WYKRES 1. STRUKTURA WYJŚĆ PO KOSZCIE NABYCIA, 2007-2009 (w mln EUR)


"


Źródło: EVCA



WYKRES 2. STRUKTURA WYJŚĆ - LICZBA SPÓŁEK, 2009


"


Źródło: EVCA



POZYSKIWANIE NOWYCH KAPITAŁÓW

Przeważająca większość kapitałów zebranych przez fundusze w Europie Środkowo-Wschodniej jest przeznaczona na inwestycje w całym regionie bez wskazania na konkretne kraje. Dlatego kwotę pozyskanych kapitałów podajemy dla całego regionu EŚW, a nie tylko dla Polski. Według szacunków EVCA firmy PE/VC pozyskały w 2009 około 378 mln EUR na nowe inwestycje, o 85% mniej niż w roku ubiegłym (2.5 mld EUR). Rezultat ten jest konsekwencją cykliczności rynku oraz znacznego napływu środków w latach 2006-2008. Blisko 70% zgromadzonych funduszy pochodziło z Europy.



WYKRES 3. POZYSKANIE NOWYCH KAPITAŁÓW W EŚW, 2003-2009


"


Źródło: EVCA



POLSKI RYNEK PE/VC W 2010 ROKU

W pierwszym półroczu 2010 fundusze zainwestowały w 19 polskich spółek przeznaczając na inwestycje około 283 mln EUR. Podobnie jak w latach ubiegłych przeważającą większość środków, bo aż 86%, fundusze przeznaczyły na wykupy spółek dojrzałych.



TABELA 3. PODZIAŁ INWESTYCJI POD WZGLĘDEM ETAPU ROZWOJU SPÓŁKI, 2010


  2010
w tyś. EUR Kwota inwestycji % Liczba spółek %
Zasiew 0 0,0% 0 0,0%
Start-up 605 0,2% 3 15,8%
Venture - późniejszy etap 486 0,2% 2 10,5%
Venture ogółem 1 091 0,4% 5 26,3%
Finansowanie wzrostu 22 601 8,0% 4 21,1%
Restrukturyzacja 3 073 1,1% 1 5,3%
Refinansowanie 12 396 4,4% 2 10,5%
Wykupy 244 353 86,2% 8 42,1%
Razem 283 514 100,0% 19 100%


W tym roku przeprowadzono m.in. następujące transakcje: przejęcie Masterlease przez Abris oraz wezwanie na akcje Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych ogłoszone przez Advent International. W tym samym okresie fundusze dokonały kilku wyjść, m.in. wprowadzając na GPW Harper Hygienics (Enterprise Investors) oraz ABC Data ( MCI Management).



TABELA 4. WYBRANE INWESTYCJE ZREALIZOWANE W POLSCE, 2010


Fundusz Nazwa spółki
Abris Etos
Abris Masterlease
Advent International Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne
Arx Equity Partners Intermedica (throughLexum)
BBI Seed Fund Telemedycyna Polska
BBI Seed Fund Solution4Office
Enterprise Investors Dino
Enterprise Investors Euro Tax.pl
Enterprise Investors Polskie Biuro Podróży Orbis
IK Investment Partners Agros Nova
Innova Capital Libet
Innova Capital Marmite
MCI Management MED. Casco
MCI Management e.broker.pl

Źródło: PSIK



TABELA 5. WYBRANE WYJŚCIA ZREALIZOWANE W POLSCE, 2010


Fundusz Nazwa spółki
Enterprise Investors Micro Fund
Enterprise Investors Harper Hygienics (IPO)
Krokus Helios
MCI Management ABC Data (IPO)
OresaVentures NeoBPO
Royalton Partners mPunkt Polska SA
Secus AM Wiedzanet SA

Źródło: PSIK




Wszystkie dane prezentowane w powyższym artykule pochodzą z bazy danych PEREP_Analytics (www.perepanalytics.eu). Baza jest na bieżąco aktualizowana, tak by prezentowane dane były w jak najwyższym stopniu dokładne. W wyniku modyfikacji wprowadzonych do bazy mających na celu poprawę jakości jej funkcjonowania, zaktualizowano dane historyczne prezentowane w poprzednich publikacjach EVCA. Szczegółowy opis wprowadzonych modyfikacji oraz metodologia badań znajduje się w raporcie: Central and Eastern Europe Statistics 2009 dostępnym na stronie PSIK.